برگهاى ملون [ يافته ] كه خودش عالمى دارند . صحرا سبز و خرم ، يك‌پارچه زمرد است . براى توطن ، براى اقامت بهترين ممالك كرهء ارض است . از هر حيث اختصاص و برترى دارد . اگر دماغى داشتيم لذتها مىبرديم . افسوس كه از تلون مزاج و ضعف و ندانم‌كارى ايالت به اين روز افتاده‌ايم . خسر الدنيا و الاخرة ذلك خسران عظيم . عصر دوشنبه 16 شهر ذيحجة الحرام 1317 - بيست و ششم درجهء حمل در شيراز در رخت‌خواب بيمارى افتاده‌ام . دوازده روز تمام است از اطاق بيرون نرفته و قادر به حركت نبودم . لله الحمد دو روز است مختصرى حالتم به‌جا آمده و بهترم . جناب ميرزا محمد حسين فرزند گرامى جناب مستطاب علام فهام حاجى ملا محمد تقى ملقب به حاجى آخوند فسائى معالج است . حقيقت در اين سفر از زحمات و دوستيهاى معظم له كمال رضايت را دارم . جوانى به اين آراستگى و مهربانى هرگز در مملكت شيراز پيدا نمىشود . خداوند بر توفيقاتش بيفزايد . در ششم شهر ذيقعده تلگراف عزل جناب نظام الملك و نصب مؤيد الدوله به پيشكارى مستشار الملك زيارت شد . از آن روز تاكنون تمام را گرفتار حسابها بودند . فى الجمله رفع گرفتارى ايالت شده انشاء الله تعالى روز چهارشنبه 18 كه روز عيد غديرخم و از اعياد و ايام محترمه است به‌سمت طهران حركت مىكنيم . برعكس تمام حكام سلف اين فرمانفرما كل اجزايش بواسطهء سوءتدبير خود و يك نفر از محارم كه اندازهء محرميت و اعتبارش من بعد بايد ضرب المثل شود احدى منتفع نشد . هريك على قدر مراتبهم از خود نظام الملك تا ادنى فراش خلوت آن درب خانه گرفتار قرض و دچار صدمه و مرارت است . دو هزار تومان قرض من بيچاره با هزاران اميد و اميدوارى آمده و تاكنون يك هزار و پانصد تومان قرض كرده ، هنوز براى مصارف عرض راه و كرايهء مال حمل بنهء معطل و حيرانم و متحيرم در طهران چه جواب گويم و اين قروض كه به دو هزار تومان خواهد رسيد از كجا بدهم . خود جناب نظام الملك هم مبلغى قرض كرده و باز معطلند . اينها به سر خودش و ماها نيامد مگر سوءتدبيرات خودش و اين‌كه هرگز حكومت نكرده بود . مختصرا اگر بخواهم شرح اين مسافرت و آنچه [ را ] به سرم آمد بنويسم كتابها لازم دارد و هرگز به اين مختصر نگنجد .